Κώστας Πουλάκης: Ανασχεδιασμός αρμοδιοτήτων στους ΟΤΑ

perif_aigaiopel_enimerosi_42blue_1small

Στην επιμορφωτική δράση του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ), με θέμα «Οργάνωση Υπηρεσιών και Αναπτυξιακή Πολιτική των ΟΤΑ» συμμετείχε ως κεντρικός ομιλητής ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εσωτερικών & Δ.Α., κ. Κώστας Πουλάκης.   

Στην ομιλία του, με θέμα «Αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση», ο Γ.Γ. του ΥΠΕΣΔΑ στάθηκε ιδιαίτερα στα ζητήματα καταπολέμησης της γραφειοκρατίας και ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των ΟΤΑ, παρουσιάζοντας τις προτεραιότητες της μεταρρύθμισης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην αποσαφήνιση και στον ανασχεδιασμό των αρμοδιοτήτων κάθε βαθμίδας διοίκησης, ώστε οι Δήμοι και οι Περιφέρειες να σχεδιάζουν και να υλοποιούν ολόκληρους κύκλους πολιτικής, καθώς και στην ενοποίηση και την απλοποίηση των ελέγχων, μέσω μηχανισμών που «θα παρέχουν τα εχέγγυα αντικειμενικής και αμερόληπτης κρίσης και παράλληλα θα διαθέτουν υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία, κατάρτιση και επιχειρησιακή ικανότητα».

Αναφερόμενος στο ρόλο των Ο.Τ.Α. στην επίτευξη του «εθνικού στόχου», όπως είπε, της δίκαιης ανάπτυξης, ο κ. Πουλάκης ξεκαθάρισε πως «όταν μιλάμε για αναπτυξιακό ρόλο των Ο.Τ.Α. δεν εννοούμε – ή πάντως δεν εννοούμε κυρίως ή αποκλειστικά – τη διαχείριση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ. Κεντρική έννοια στη δική μας προσέγγιση είναι αυτή του περιφερειακού δημοκρατικού αναπτυξιακού σχεδιασμού, όχι ως μία ακόμα ωραία λέξη, αλλά ως το πλέγμα εκείνο των θεσμικών, οικονομικών και επιστημονικών εργαλείων, που θα δώσουν πρωτίστως στις Περιφέρειες, σε συνέργεια ασφαλώς με τους Δήμους, τη δυνατότητα να σχεδιάζουν επί της ουσίας το αναπτυξιακό μοντέλο της περιοχής τους, στο πλαίσιο των εθνικών κατευθύνσεων».

Κλείνοντας, ο κ. Πουλάκης υπογράμμισε ότι «η τρέχουσα πολυεπίπεδη κρίση δημιούργησε την ανάγκη, αλλά και την ευκαιρία να προβληματιστούμε ως προς τους θεσμούς, τις διαδικασίες και τις αντιλήψεις που κληρονομήσαμε από τα σαράντα χρόνια της μεταπολίτευσης. Είναι η στιγμή να σκεφτούμε συλλογικά για την ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση στον 21ο αιώνα, συνδέοντας αρμονικά το πολιτικό και το θεσμικό, προκειμένου να απαντήσουμε στις κοινωνικές ανάγκες και αιτήματα της εποχής μας», ενώ εξέφρασε την ελπίδα ότι «η Επιτροπή για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μπορεί και πρέπει να αποτελέσει το πλαίσιο και την αφετηρία για μια ευρεία δημοκρατική συζήτηση στα θέματα αυτά».

Ολόκληρη η ομιλία του κ. Πουλάκη

«Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά το ΕΚΔΔΑ και την Πρόεδρό του και φίλη, κ. Ιφιγένεια Καμτσίδου για την πρόσκληση να μιλήσω στη σημερινή ημερίδα.

Και θα ήθελα εξαρχής να πω ότι – στο πλαίσιο του καθοριστικού ρόλου που έχει διαδραματίσει διαχρονικά στην αναβάθμιση της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης – για ακόμη μια φορά το ΕΚΔΔΑ καταφέρνει με τη διοργάνωση της σημερινής ημερίδας να μπει στην καρδιά της τρέχουσας περιόδου.

Πράγματι, η σημερινή ημερίδα, με τίτλο «Οργάνωση Υπηρεσιών και Αναπτυξιακή πολιτική των ΟΤΑ» διεξάγεται σε μία περίοδο όπου η χώρα, μπαίνοντας πια σε μία περίοδο κανονικότητας, μετά και την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης και την πρώτη αξιολόγηση του τρέχοντος προγράμματος δημοσιονομικής σταθερότητας, μπορεί πια και οφείλει να ασχοληθεί με το πρωταρχικό ζήτημα της δίκαιης ανάπτυξης.

Αποτελεί μάλλον κοινό τόπο ότι – σε πολύ μεγάλο βαθμό – τα περιθώρια περιστολής και εξορθολογισμού των δαπανών έχουν πλέον σχεδόν εξαντληθεί στη χώρα μας και ότι η διέξοδος από την οικονομική κρίση δεν μπορεί παρά να στηριχθεί στην επίτευξη θετικών δεικτών στο επίπεδο της παραγωγικής και οικονομικής δραστηριότητας και της ανάπτυξης.

Και την ίδια, βέβαια, στιγμή, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η ευημερία των αριθμών, αλλά η ανασύνταξη του κοινωνικού ιστού και η ανακούφιση της κοινωνίας.

Με την έννοια λοιπόν αυτή, εθνικός στόχος θα πρέπει να είναι η δίκαιη ανάπτυξη. Η ανάπτυξη που θα δημιουργεί σταθερές θέσεις εργασίας, που θα επικεντρώνεται στην ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών και της οποίας το οικονομικό αποτέλεσμα θα αναδιανέμεται με τρόπο κοινωνικά δίκαιο υπέρ των πιο αδύναμων και θα επανεπενδύεται στη χώρα μας με στόχο την αποκατάσταση της τρωθείσας κοινωνικής συνοχής και του αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου των πολιτών.

Όπως πολλοί και πολλές γνωρίζετε ήδη, κεντρικός προγραμματικός στόχος της κυβέρνησης υπήρξε η ριζική και ριζοσπαστική αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Πρόκειται για μία διαχρονική μας δέσμευση η οποία πλέον έχει αρχίσει να γίνεται πράξη, μέσα από τη λειτουργία της σχετικής Επιτροπής που ιδρύθηκε στο Υπουργείο, με τη συμμετοχή υπηρεσιακών στελεχών, ειδικών επιστημόνων και εμπειρογνωμόνων, αλλά και θεσμικών εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΚΕΔΕ, ΕΝΠΕ και ΠΟΕ-ΟΤΑ).

Θα μπορούσα και θα ήθελα να σας πω πολλά σχετικά με το πολιτικό και δημοκρατικό φορτίο της μεταρρύθμισης που σχεδιάζουμε στο πλαίσιο της Επιτροπής, της οποίας έχω τη μεγάλη χαρά και τιμή να προεδρεύω.

Και ίσως δεν θα ήταν άσχετο με το θέμα της ημερίδας, αφού κατά την άποψή μου είναι λάθος η αντίστιξη μεταξύ δημοκρατίας και αποτελεσματικότητας.

Αντίθετα, θα έλεγα, η άμεση και ενεργός εμπλοκή του συνόλου της τοπικής κοινωνίας στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων, η κοινωνική λογοδοσία και έλεγχος και η πλουραλιστική εκπροσώπηση όλων των φωνών στα όργανα των Δήμων και των Περιφερειών, όχι μόνο δεν είναι εμπόδιο, αλλά είναι ουσιώδης προϋπόθεση, προκειμένου οι δημοτικές και περιφερειακές υπηρεσίες να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και πραγματικά προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.

Πολλώ δε μάλλον, όταν μιλάμε για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της αναπτυξιακής στρατηγικής κάθε περιοχής, αφού αυτή δεν μπορεί να βαδίσει ξεχωριστά από τη διατύπωση ενός συλλογικού οράματος κάθε τοπικής κοινωνίας, χωρίς να μετατραπεί σε ένα τεχνοκρατικό «αδειανό πουκάμισο».

Θα περιοριστώ ωστόσο στις πλευρές της μεγάλης μεταρρυθμιστικής πρωτοβουλίας που υλοποιούμε σε ό,τι αφορά την ορθολογική και αποτελεσματική οργάνωση των υπηρεσιών των ΟΤΑ και τον ενεργό και καθοριστικό ρόλο που αυτοί μπορούν και πρέπει να διαδραματίσουν για την επίτευξη του εθνικού στόχου της δίκαιης ανάπτυξης.

Γνωρίζετε πολύ καλά ότι στο παρελθόν δαπανήθηκαν μεγάλα ποσά σε δράσεις που είχαν ως στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας των υπηρεσιών τόσο της κεντρικής διοίκησης όσο και της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Δυστυχώς, χωρίς ορατά αποτελέσματα στην καθημερινότητα αιρετών, εργαζομένων και, βέβαια, πολιτών, κυρίως λόγω της αποσπασματικότητας των σχετικών πρωτοβουλιών.

Και βέβαια, λόγω του γεγονότος ότι οι νέες τεχνολογίες θεωρήθηκαν πανάκεια, με αποτέλεσμα – αντί να προσπαθούμε να απλοποιήσουμε και να ενοποιήσουμε τη βάση των διοικητικών διαδικασιών, να αντικαθιστούμε απλώς τις παραδοσιακές διαδικασίες με ηλεκτρονικές, αλλά εξίσου δαιδαλώδεις.

Η δική μας βασική φιλοσοφία στον τομέα αυτό κινείται αντίστροφα.

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης που υλοποιούμε, θέτουμε ως προτεραιότητα την αντιμετώπιση των παραγόντων αναποτελεσματικότητας και γραφειοκρατίας στη ρίζα τους.

Γι’ αυτό και δίνουμε μεγάλη σημασία στον καταμερισμό και στο ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων μεταξύ πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης, αλλά και αποκεντρωμένης και κεντρικής διοίκησης.

Δυστυχώς, ο «Καλλικράτης» κινήθηκε σε μια λογική μαζικής μεταφοράς αρμοδιοτήτων από ένα επίπεδο στο άλλο, χωρίς όμως να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στην ουσία του.

Να ενοποιήσει δηλαδή ολόκληρους τομείς αρμοδιοτήτων, αποδίδοντας έτσι σε κάθε επίπεδο διοίκησης την ευθύνη για το σχεδιασμό και την υλοποίηση ολόκληρων κύκλων δημόσιας πολιτικής.

Στόχος μας, λοιπόν, δεν είναι απλά να ξεκαθαρίσουμε τις αρμοδιότητες, αν δηλαδή η τάδε άδεια χορηγείται από το Δήμο ή από την Περιφέρεια ή τι ακριβώς περιλαμβάνει μια αρμοδιότητα.

Στόχος μας είναι να τις αναδιατάξουμε ώστε να διέπονται από μία εσωτερική λογική και να συγκεντρώσουμε όλες τις σχετικές με ένα θέμα αρμοδιότητες στον ίδιο φορέα, στο μέτρο του εφικτού.

Όπως αντιλαμβάνεστε πρόκειται για ένα τεράστιο έργο, που απαιτεί τη συνεννόηση με όλα τα συναρμόδια Υπουργεία, των οποίων καθ’ ύλην αρμοδιότητες ασκούνται από τους Δήμους και τις Περιφέρειες, αλλά και τη συνεργασία με ανθρώπους που έχουν εμπειρία «επί του πεδίου», αιρετούς δηλαδή και εργαζομένους, που έχουν εντοπίσει τα προβλήματα και τις δυνατές λύσεις μέσα από την καθημερινή πράξη.

Και βέβαια, δεν θα μείνουμε – για ακόμα μια φορά – στην υιοθέτηση ενός νέου νόμου, που όμως δεν θα υποστηρίζεται διοικητικά και τεχνικά.

Είναι ευτυχής συγκυρία το ότι η μεταρρύθμιση που υλοποιούμε συμπίπτει με τη νέα προγραμματική περίοδο του ΕΣΠΑ και μας δίνει τη δυνατότητα να υλοποιήσουμε μέσω αυτού παράλληλα προγράμματα προτυποποίησης διοικητικών διαδικασιών των ΟΤΑ, κωδικοποίησης κρίσιμης για την καθημερινή τους λειτουργία νομοθεσίας (π.χ. για τα έσοδα) κ.λπ.

Μέσα λοιπόν από αυτή την παράλληλη διαδικασία, φιλοδοξούμε να διαμορφώσουμε ένα θεσμικό πλαίσιο και ταυτόχρονα μία διοικητική πρακτική που θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα και την επιχειρησιακή ικανότητα των ΟΤΑ επί της ουσίας και με άμεσες ορατές θετικές συνέπειες στην καθημερινότητα των πολιτών.

Αντίστοιχα, καταβάλουμε μία παρόμοια προσπάθεια στο σκέλος της εποπτείας των ΟΤΑ και της ενοποίησης και απλοποίησης των ελέγχων.

Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι η ύπαρξη πληθώρας υπάλληλων και αλληλοεπικαλυπτόμενων ελεγκτικών μηχανισμών και διαδικασιών, όχι μόνο δεν έχει ενισχύσει τη νομιμότητα και τη διαφάνεια στη δράση των ΟΤΑ, αλλά αντίθετα σε πολλές περιπτώσεις έχει οδηγήσει, εκ του αποτελέσματος, σε συγκάλυψη, κατά τη γνωστή λαϊκή ρήση πως «όπου λαλούν πολλοί κοκόροι αργεί να ξημερώσει».

Και την ίδια βέβαια στιγμή, αφ’ ενός υπερβαίνει πολύ συχνά τα όρια του αποκλειστικού ελέγχου νομιμότητας, που είναι ο μόνος εκ του Συντάγματος επιτρεπτός έλεγχος, αφ’ ετέρου δημιουργεί σημαντικά γραφειοκρατικά εμπόδια και καθυστερήσεις στη διοικητική δράση των Δήμων και των Περιφερειών.

Στο πλαίσιο λοιπόν της Επιτροπής και ενόψει της μεταρρύθμισης που σχεδιάζουμε, θα προσπαθήσουμε να ενοποιήσουμε και να απλοποιήσουμε τους ελέγχους, ώστε οι έλεγχοι να μπορούν να μπαίνουν σε βάθος και να εντοπίζουν τις ρίζες του προβλήματος και, ταυτόχρονα, να κατατείνουν και στη διαμόρφωση προτάσεων πρόληψης των φαινομένων παρανομίας, κακοδιοίκησης και διαφθοράς.

Θέλουμε, λοιπόν, να διαμορφώσουμε μηχανισμούς ελέγχου και εποπτείας που θα παρέχουν τα εχέγγυα αντικειμενικής και αμερόληπτης κρίσης των δημοτικών και περιφερειακών αρχών, ανεξαρτήτως κομματικής και πολιτικής προέλευσης, και παράλληλα θα διαθέτουν υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία, κατάρτιση και επιχειρησιακή ικανότητα, ώστε οι έλεγχοι να ολοκληρώνονται γρήγορα και με συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Την ίδια, ωστόσο, στιγμή – και αυτό είναι ζήτημα πρωτίστως πολιτικό και δευτερευόντως θεσμικό – θα πρέπει το κεντρικό κράτος, η Αυτοδιοίκηση, αλλά και οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες να συνομολογήσουμε το αυτονόητο. Η αυτοτέλεια συνεπάγεται και ευθύνη.

Θα πρέπει λοιπόν να διαμορφώσουμε την πολιτική εκείνη κουλτούρα και, συνακόλουθα, τους θεσμούς εκείνους που θα δώσουν τον πρώτο λόγο στον έλεγχο των πράξεων και των παραλείψεων των δημοτικών και περιφερειακών αρχών στους πολίτες.

Τελευταίο σημείο της εισήγησής μου – και ελπίζω να μην έχω κάνει κατάχρηση του χρόνου – είναι αυτό που αφορά το ρόλο των Δήμων και των Περιφερειών στην επιδίωξη του εθνικού στόχου της δίκαιης ανάπτυξης.

Θα είχα πολλά ακόμα να πω, εμβαθύνοντας τη συζήτηση για τα θέματα που μόνο ακροθιγώς ανέφερα.

Αντιλαμβάνομαι ωστόσο τη σημερινή ημερίδα του ΕΚΔΔΑ ως έναρξη και όχι ως λήξη της σχετικής συζήτησης, την οποία άλλωστε θα έχουμε πολλές φορές την ευκαιρία να κάνουμε, καθώς θα προχωρούν οι εργασίες της Επιτροπής για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Δεν θα ήθελα λοιπόν να κάνω άλλο κατάχρηση της προσοχής και της ανοχής σας.

Θα κλείσω επομένως την παρέμβασή μου εδώ, σημειώνοντας μόνο τούτο :

Η τρέχουσα πολυεπίπεδη κρίση δημιούργησε την ανάγκη, αλλά και την ευκαιρία να προβληματιστούμε ως προς τους θεσμούς, τις διαδικασίες και τις αντιλήψεις που κληρονομήσαμε από τα σαράντα χρόνια της μεταπολίτευσης, να κρατήσουμε τα θετικά και να υπερβούμε τις στρεβλώσεις και τις ανεπάρκειες.

Είναι λοιπόν η στιγμή να σκεφτούμε συλλογικά για την ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση στον 21ο αιώνα, συνδέοντας αρμονικά το πολιτικό και το θεσμικό, προκειμένου να απαντήσουμε στις κοινωνικές ανάγκες και αιτήματα της εποχής μας.

Και, με την έννοια αυτή, έχω τη γνώμη ότι η λειτουργία της Επιτροπής για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μπορεί και πρέπει να αποτελέσει το πλαίσιο και την αφετηρία για μια ευρεία δημοκρατική συζήτηση στα θέματα αυτά.

Ελπίζω, λοιπόν, να έχουμε την ευκαιρία με τους περισσότερους και τις περισσότερες να ξανασυζητήσουμε σε βάθος και θέλω να τονίσω πως όλες οι σκέψεις και οι ιδέες είναι καλοδεχούμενες και πολύτιμες.

Όχι γιατί δεν έχουμε – και εγώ προσωπικά και η κυβέρνηση συλλογικά – άποψη, όραμα και στρατηγική για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Αλλά γιατί έχουμε θέσει ως στόχο να ξεπεράσουμε το κακό παράδειγμα της «από τα πάνω» επιβολής των πολιτικών και να κάνουμε μια μεταρρύθμιση που θα γίνει πραγματικά κτήμα των αυτοδιοικητικών δυνάμεων και της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας».

Πηγή : http://www.aftodioikisi.gr

 

Γ. Μπαλάφας: Προανήγγειλε μεταρρυθμίσεις για την αναδιάρθρωση των ΟΤΑ

11 Ιουλίου 2016

 

Advertisements